Theo số liệu mới nhất của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 6/2026, tiền gửi của khách hàng cá nhân tại các tổ chức tín dụng đã chính thức vượt 11 triệu tỷ đồng.
Chỉ tính riêng tháng 6, người dân gửi thêm khoảng 242.000 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng. Lũy kế 6 tháng đầu năm, lượng tiền gửi dân cư tăng khoảng 733.000 tỷ đồng.
Không chỉ người dân, lượng tiền của doanh nghiệp nằm trong ngân hàng cũng tăng. Đến cuối tháng 6, tiền gửi của các tổ chức kinh tế đạt khoảng 6,37 triệu tỷ đồng, tăng hơn 3,09% so với cuối năm 2025. Riêng tháng 6 tăng thêm khoảng 203.000 tỷ đồng.
Vì sao một lượng tiền lớn vẫn chọn nằm trong ngân hàng?
Theo PGS, TS. Đặng Ngọc Đức - Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính, Trường Đại học Đại Nam - cho rằng một trong những nguyên nhân là các kênh đầu tư khác hiện chưa đủ sức hấp dẫn trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn.
Khi cơ hội tìm kiếm lợi nhuận cao trở nên hạn chế, dòng tiền có xu hướng quay về những nơi được đánh giá an toàn hơn. Lãi suất tiền gửi vì vậy giống như một “chiếc van”: khi mức lãi đủ hấp dẫn, tiền sẽ tiếp tục chảy vào ngân hàng thay vì được đưa sang những kênh có mức độ rủi ro cao hơn.
Nhưng vấn đề lại nằm ở chiều ngược lại.
Theo ông Đức, “van” hút tiền vào ngân hàng đang mở, trong khi “van” đưa tiền từ ngân hàng ra khu vực sản xuất lại bị nghẽn.
Thực tế không phải ngân hàng không có tiền để cho vay, mà người thực sự cần vốn và có khả năng tạo lợi nhuận đôi khi lại không đáp ứng đủ điều kiện tín dụng. Trong khi những doanh nghiệp đủ điều kiện vay lại chưa chắc muốn vay trong thời điểm thị trường còn nhiều bất định.
Đây cũng là bài toán khó đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Các ngân hàng đang dần chuyển từ việc quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm sang xem xét dòng tiền và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Nhưng khi thị trường kinh doanh khó khăn, cách đánh giá này lại tạo ra một vòng luẩn quẩn.
Doanh nghiệp bán hàng khó → doanh thu giảm → dòng tiền yếu → khó chứng minh khả năng trả nợ → khó tiếp cận vốn. Trong khi đó, thiếu vốn lại khiến doanh nghiệp không đủ nguồn lực đầu tư, mở rộng sản xuất để cải thiện doanh thu.
Lãi suất giảm nhưng doanh nghiệp có muốn vay?
Ông Lại Hoàng Dương - Chủ tịch HĐQT kiêm người đại diện pháp luật Công ty Cổ phần Truyền thông và Máy tính Thánh Gióng - cho rằng vấn đề hiện nay không chỉ là lãi suất cao hay thấp, mà còn nằm ở khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp.
Không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa muốn vay thêm để mở rộng đầu tư do thị trường còn biến động, triển vọng kinh doanh chưa đủ rõ ràng. Nhiều đơn vị chọn sử dụng vốn tự có, hạn chế đầu tư, thậm chí thu hẹp quy mô để duy trì hoạt động.
Còn với những doanh nghiệp thực sự cần vay, chi phí vốn vẫn là một rào cản.
Theo ông Dương, nếu lãi suất vay lên tới 14–15%/năm, rất khó để hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra lợi nhuận đủ bù đắp. Ông cho rằng mức 10%/năm đã là ranh giới để doanh nghiệp cân nhắc có tiếp tục làm hay không, còn lên 12%/năm thì gần như không còn hấp dẫn để vay đầu tư.
Để dòng vốn thực sự chảy vào sản xuất, theo ông Dương, cần thay đổi cách kết nối giữa ngân hàng và doanh nghiệp.
Một hướng được đề xuất là tăng vai trò của các hiệp hội ngành hàng trong việc thẩm định, giới thiệu hoặc bảo lãnh doanh nghiệp tiếp cận vốn. Ngân hàng cũng có thể giải ngân trực tiếp cho đơn vị cung cấp nguyên vật liệu thay vì chuyển toàn bộ tiền vay cho doanh nghiệp. Cách này vừa giúp kiểm soát mục đích sử dụng vốn, vừa hỗ trợ doanh nghiệp có nguyên liệu phục vụ sản xuất.
Như vậy, câu chuyện phía sau 11 triệu tỷ đồng tiền gửi không đơn giản là người dân đang có nhiều tiền hơn hay ngân hàng đang dư vốn.
Điểm đáng chú ý hơn là làm thế nào để lượng tiền đang nằm trong hệ thống ngân hàng có thể đi đến những doanh nghiệp thực sự cần vốn và đủ khả năng tạo ra giá trị. Bởi nếu “van” đầu vào liên tục mở nhưng “van” đầu ra vẫn nghẽn, việc giảm lãi suất thôi có thể vẫn chưa đủ để dòng vốn thực sự chảy mạnh vào nền kinh tế.
