Dự án Khu đô thị Nam Cầu Dài nằm tại phường Đồng Hới, có tổng mức đầu tư khoảng 2.200 tỷ đồng. Chủ đầu tư là Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải, còn Công ty TNHH Sơn Hải Riverside là đơn vị trực tiếp triển khai. Sau khi điều chỉnh quy hoạch, diện tích dự án còn 36,8ha, hướng tới phát triển một khu đô thị đồng bộ, hiện đại ở khu vực phía Tây sông Nhật Lệ.
Theo kết quả thanh tra, tính đến thời điểm kiểm tra trong tháng 5 và 6/2026, dự án mới tiếp nhận được khoảng 27,1ha mặt bằng, tương đương hơn 73% diện tích. Trên phần đất đã bàn giao, nhiều hạng mục như san nền, giao thông, cầu, kè, hệ thống cấp - thoát nước và cảnh quan đã hoàn thành trên 90%. Chủ đầu tư cũng đang xây dựng phần thô 38 căn biệt thự và shophouse.
Tuy nhiên, do hàng loạt khó khăn kéo dài, tiến độ dự án đã phải điều chỉnh từ giai đoạn 2018-2024 sang mục tiêu hoàn thành vào năm 2028.
Theo Thanh tra tỉnh, một trong những nguyên nhân lớn là ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, việc rà soát hiện trạng đất đai, tài sản công và công tác giải phóng mặt bằng chưa được thực hiện đầy đủ. Trong phạm vi dự án vẫn tồn tại nhiều tài sản như Cảng cá Nhật Lệ, Nhà máy đóng tàu Nhật Lệ cùng khu dân cư dọc Quốc lộ 1 nhưng chưa được xử lý trước khi lựa chọn nhà đầu tư, khiến quá trình triển khai phát sinh nhiều vướng mắc.
Đây cũng là lý do khiến dự án phải điều chỉnh quy mô từ hơn 40ha xuống còn 36,8ha và kéo dài thêm khoảng 4 năm so với kế hoạch ban đầu.
Ngoài ra, cơ quan thanh tra cho rằng hồ sơ dự án chưa đánh giá đầy đủ các yếu tố về quy hoạch, địa chất, thủy văn, khả năng kết nối hạ tầng, chống ngập, phương án giải phóng mặt bằng cũng như nguồn lực triển khai. Sau trận lũ lịch sử năm 2020, dự án tiếp tục phải điều chỉnh cao độ san nền và quy mô đầu tư.
Một điểm đáng chú ý khác là việc giao đất được thực hiện theo từng đợt tương ứng với phần diện tích đã giải phóng mặt bằng, trong khi quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư không quy định việc phân kỳ. Theo Thanh tra tỉnh, cách làm này chưa phù hợp với quy định của Luật Đất đai và ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn cũng như tiến độ dự án.
Đến nay vẫn còn khoảng 9,7ha, chủ yếu tại khu vực Cảng cá Nhật Lệ và một số hộ dân dọc Quốc lộ 1, chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng. Đây được xác định là "điểm nghẽn" lớn nhất khiến dự án chưa thể triển khai đồng bộ. Bên cạnh đó, hơn 480m tuyến kè bờ Tây sông Nhật Lệ cũng chưa được bàn giao mặt bằng, làm ảnh hưởng đến việc kết nối toàn bộ hạ tầng.
Kết luận thanh tra cũng làm rõ trách nhiệm của nhiều đơn vị liên quan. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được xác định có trách nhiệm trong việc tham mưu giao đất chưa phù hợp quy định; Sở Xây dựng liên quan đến quá trình lựa chọn nhà đầu tư, ký kết và điều chỉnh hợp đồng cũng như việc rà soát tài sản công.
UBND TP. Đồng Hới trước đây (nay là UBND phường Đồng Hới) cùng Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng - Phát triển quỹ đất Đồng Hới được xác định chịu trách nhiệm về tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng và xử lý nguồn gốc đất.
Trong khi đó, Ban Quản lý Cảng cá và Đăng kiểm tàu cá bị cho là chậm xây dựng phương án di dời tài sản, chưa xác định thời điểm đóng Cảng cá Nhật Lệ, khiến việc bàn giao mặt bằng tiếp tục kéo dài.
Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành và địa phương hoàn tất công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phần diện tích còn lại cùng các thủ tục liên quan chậm nhất trong quý IV/2026 để dự án có thể triển khai đồng bộ.
Một nội dung đáng chú ý khác là khoản nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp. Theo cơ quan thuế, đến ngày 28/5/2026, Công ty TNHH Sơn Hải Riverside còn nợ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tiền chậm nộp với tổng số tiền khoảng 368,593 tỷ đồng.
Tuy nhiên, cơ quan thanh tra nhận định việc chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính diễn ra trong bối cảnh dự án gặp nhiều khó khăn khách quan như giải phóng mặt bằng chậm, chưa được bàn giao đủ 9,7ha đất, nhiều hạng mục hạ tầng do Nhà nước thực hiện chưa hoàn thành và việc xử lý Cảng cá Nhật Lệ kéo dài. Những yếu tố này đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động vốn và triển khai dự án.
Vì vậy, Thanh tra tỉnh đề nghị UBND tỉnh giao các đơn vị liên quan rà soát toàn diện trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước trong quá trình thực hiện dự án, đồng thời báo cáo Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra Chính phủ và Chính phủ để xem xét áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 29/2026 của Quốc hội đối với khoản tiền chậm nộp, qua đó tháo gỡ khó khăn và tạo điều kiện để dự án tiếp tục triển khai đúng mục tiêu.
