Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại Kế hoạch số 07 của Bộ Chính trị, do Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành nhằm triển khai Nghị quyết về định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.
Theo kế hoạch, việc mua lại các dự án sẽ không thực hiện theo cơ chế bù lỗ hay cứu doanh nghiệp, mà phải dựa trên nguyên tắc tính đúng, tính đủ và hợp lý toàn bộ chi phí đầu vào mà chủ đầu tư đã bỏ ra, đồng thời không tính phần địa tô chênh lệch vào giá trị mua lại.
Nói cách khác, Nhà nước chỉ xem xét giá trị thực tế của dự án, không thanh toán phần giá trị tăng thêm của đất do yếu tố thị trường hay quy hoạch mang lại.
Nếu được Quốc hội thông qua, đây sẽ là cơ chế thí điểm nhằm xử lý những dự án nhà ở thương mại đã rơi vào tình trạng đình trệ kéo dài vì chủ đầu tư mất khả năng triển khai hoặc không thể chuyển nhượng cho đơn vị khác.
Thay vì để những dự án này tiếp tục bỏ hoang nhiều năm, Nhà nước có thể mua lại để bổ sung vào quỹ nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, qua đó phục vụ các chính sách an sinh và đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân.
Theo lộ trình được giao, Đảng ủy Quốc hội sẽ lãnh đạo, chỉ đạo việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế này, với mục tiêu hoàn thành trong năm 2027.
Song song đó, Đảng ủy Chính phủ được giao nhiệm vụ xây dựng nội dung, phối hợp với Đảng ủy Quốc hội để trình Quốc hội xem xét, thông qua đúng tiến độ.
Không chỉ dừng ở cơ chế mua lại dự án, kế hoạch còn đặt ra yêu cầu sửa đổi đồng bộ hàng loạt luật liên quan nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn của thị trường bất động sản.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ sẽ phối hợp sửa đổi Luật Đất đai 2024 cùng nhiều đạo luật khác như Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật PPP, Luật Đấu thầu, Luật Đấu giá tài sản, Luật Giá, Luật Ngân sách Nhà nước, các luật về thuế và nhiều quy định liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý, Chính phủ cũng được giao nhiệm vụ rà soát, sửa đổi các văn bản dưới luật, tăng cường thực thi pháp luật về đất đai, kiểm tra quá trình triển khai và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này.
Một nội dung khác cũng được nhấn mạnh là việc hoàn thiện bộ máy quản lý đất đai.
Theo kế hoạch, Đảng ủy Bộ Nội vụ sẽ tham mưu hoàn thiện mô hình tổ chức và cơ chế hoạt động của các tổ chức phát triển quỹ đất, cơ quan quản lý giá đất, đơn vị xây dựng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất để bảo đảm việc triển khai được đồng bộ. Nhiệm vụ này dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Trong khi đó, Đảng ủy Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ trì xây dựng đề án kiểm kê đất đai chuyên đề trên phạm vi cả nước, tập trung vào hiện trạng sử dụng đất trồng lúa và đất rừng nhằm phản ánh đúng tình hình sử dụng đất thực tế. Đề án này được yêu cầu hoàn thành trong năm 2027.
Việc nghiên cứu cơ chế Nhà nước mua lại các dự án nhà ở thương mại không còn khả năng triển khai được xem là một trong những giải pháp mới nhằm xử lý các dự án bị "đắp chiếu", hạn chế tình trạng lãng phí nguồn lực đất đai, đồng thời tạo thêm quỹ nhà ở phục vụ các mục tiêu an sinh trong thời gian tới.
